Leki na zastrzał – przegląd metod

Zastrzał to potoczne określenie zakażenia tkanek palca, często rozwijającego się w okolicy paznokcia. Typowe objawy obejmują ból, zaczerwienienie, obrzęk, pulsowanie oraz niekiedy gromadzenie się ropy.

W leczeniu zastrzału mogą być stosowane środki antyseptyczne, preparaty miejscowe, leki przeciwbólowe, a w określonych przypadkach antybiotyki. Jeżeli jednak powstał ropień, podstawowym elementem leczenia może być drenaż, a nie samo zastosowanie kolejnej maści.

Co można stosować na zastrzał?

W zależności od wyglądu zmiany i stopnia zaawansowania zakażenia stosuje się między innymi:

• środki antyseptyczne, np. preparaty z oktenidyną,
• preparaty zawierające powidon jodowany,
• miejscowe antybiotyki – jeśli lekarz stwierdzi wskazania,
• leki przeciwbólowe,
• ciepłe kąpiele lub okłady,
• antybiotyki doustne w wybranych przypadkach,
• drenaż ropnia.

Nie istnieje jeden preparat, który będzie odpowiedni dla każdego zastrzału.

Octenisept na zastrzał

Jednym z popularnych preparatów antyseptycznych jest Octenisept, zawierający:

• oktenidyny dichlorowodorek,
• fenoksyetanol.

Preparat jest przeznaczony między innymi do odkażania i wspomagającego leczenia małych powierzchownych ran. Może więc być wykorzystywany jako element miejscowego postępowania przy niewielkim uszkodzeniu skóry w okolicy paznokcia.

Trzeba jednak pamiętać, że środek antyseptyczny nie zastąpi drenażu, jeżeli pod skórą znajduje się zamknięty zbiornik ropy.

Betadine na zakażenie skóry

Innym przykładem preparatu stosowanego miejscowo jest Betadine, zawierający powidon jodowany.

Lek ma działanie antyseptyczne i zgodnie z aktualną ulotką jest stosowany miejscowo między innymi w:

• ranach,
• otarciach,
• oparzeniach,
• zakażeniach skóry.

Betadine nie jest jednak odpowiedni dla każdego pacjenta. Szczególne znaczenie mają między innymi choroby tarczycy oraz stosowanie innych preparatów zawierających jod.

Nie należy również łączyć go dowolnie z innymi środkami antyseptycznymi – aktualna ulotka zwraca uwagę między innymi na interakcję preparatów zawierających powidon jodowany z oktenidyną.

Maść z antybiotykiem na zastrzał

W bakteryjnym zakażeniu wału paznokciowego lekarz może w określonych przypadkach zastosować miejscowy antybiotyk.

Do przykładów preparatów występujących w Polsce należą między innymi:

Fucidin

Fucidin zawiera kwas fusydynowy lub jego sól sodową.

Co istotne, aktualna ulotka Fucidin wymienia zanokcicę wprost wśród podstawowych wskazań do miejscowego leczenia bakteryjnych zakażeń skóry. Preparat działa szczególnie na wrażliwe gronkowce.

Nie oznacza to jednak, że Fucidin powinien być stosowany przy każdym zaczerwienieniu wokół paznokcia.

Jeżeli występuje ropień, konieczne może być jego opróżnienie, a nie jedynie zastosowanie antybiotyku miejscowego.

Bactroban

Bactroban zawiera mupirocynę – antybiotyk stosowany miejscowo w określonych bakteryjnych zakażeniach skóry.

Dostępna jest między innymi postać Bactroban 20 mg/g do stosowania na skórę. Produkt jest lekiem na receptę.

Mupirocyna działa między innymi na wybrane szczepy Staphylococcus aureus oraz Streptococcus pyogenes. Aktualna dokumentacja Bactroban opisuje jej zastosowanie w określonych pierwotnych i wtórnych zakażeniach bakteryjnych skóry.

Dobór między preparatami takimi jak Fucidin, Bactroban lub innym leczeniem powinien zależeć od wyglądu zmiany, rozległości zakażenia i oceny lekarza.

Czy Fucidin jest dobry na zastrzał?

Fucidin jest jednym z preparatów, którego oficjalna ulotka wymienia zanokcicę jako jedno ze wskazań.

Może więc być stosowany w odpowiednio rozpoznanym bakteryjnym zakażeniu wału paznokciowego.

Nie oznacza to jednak, że każdy zastrzał powinien być leczony Fucidinem.

Przy dużym ropniu podstawowe znaczenie może mieć leczenie zabiegowe.

Czy Bactroban jest dobry na zastrzał?

Bactroban jest miejscowym antybiotykiem zawierającym mupirocynę i stosuje się go w określonych bakteryjnych zakażeniach skóry.

To, czy mupirocyna będzie właściwym wyborem przy zakażeniu okolicy paznokcia, zależy między innymi od:

• obrazu klinicznego,
• prawdopodobnej bakterii,
• obecności ropnia,
• rozległości infekcji,
• wcześniejszego leczenia.

Nie należy samodzielnie rozpoczynać terapii antybiotykiem pozostałym po wcześniejszym zakażeniu.

Fucidin czy Bactroban na zastrzał?

Nie należy traktować tych preparatów jako prostych zamienników.

Fucidin zawiera kwas fusydynowy.

Bactroban zawiera mupirocynę.

Oba są antybiotykami miejscowymi, ale mają różne substancje czynne, zakres działania i wskazania.

Przy wyborze leczenia znaczenie ma przede wszystkim to, czy mamy do czynienia z powierzchownym zakażeniem bakteryjnym, czy z ropniem wymagającym drenażu.

Czy na zastrzał zawsze potrzebny jest antybiotyk?

Nie.

Antybiotyki miejscowe ani doustne nie są potrzebne przy każdym zastrzale.

Jeżeli powstał miejscowy ropień, najważniejszym elementem terapii może być jego prawidłowe opróżnienie.

Po skutecznym drenażu niewielkiego i niepowikłanego ropnia antybiotyk doustny często nie jest konieczny.

Antybiotyk ogólnoustrojowy może być natomiast potrzebny, gdy:

• zakażenie obejmuje większy obszar,
• występuje zapalenie tkanki podskórnej,
• zaczerwienienie szybko się rozszerza,
• występuje gorączka,
• pacjent ma obniżoną odporność,
• pacjent choruje na cukrzycę,
• zakażenie obejmuje głębsze struktury.

Antybiotyk doustny na zastrzał

Nie istnieje jeden uniwersalny antybiotyk doustny na wszystkie zakażenia palca.

Lekarz dobiera leczenie, biorąc pod uwagę:

• rodzaj zakażenia,
• jego rozległość,
• obecność ropnia,
• alergie,
• choroby przewlekłe,
• czynność nerek i wątroby,
• wcześniejsze stosowanie antybiotyków,
• możliwe drobnoustroje.

Dlatego nie należy dobierać antybiotyku wyłącznie na podstawie nazwy leku znalezionej w internecie.

Zastrzał z ropą – czy maść wystarczy?

Najczęściej nie należy zakładać, że sama maść rozwiąże problem.

Jeżeli wykształcił się zbiornik ropy, konieczne może być jego nacięcie i drenaż.

Typowe objawy ropnia to:

• widoczna ropa,
• silny pulsujący ból,
• napięcie skóry,
• znaczny obrzęk,
• wyraźna tkliwość.

Nie należy samodzielnie przekłuwać ani nacinać palca.

Co na zastrzał bez ropy?

Jeżeli zakażenie jest niewielkie i nie ma zbiornika ropy, postępowanie może obejmować:

• ciepłe kąpiele palca,
• delikatne oczyszczanie,
• środek antyseptyczny,
• ochronę przed kolejnym urazem,
• odpowiednio dobrane leczenie miejscowe.

Jeżeli zmiana nie poprawia się albo zaczyna narastać, warto skonsultować ją z lekarzem.

Przed kontaktem z lekarzem możesz również sprawdzić, jak przygotować się do teleporady z powodu infekcji.

Maść ichtiolowa na zastrzał

Maść ichtiolowa jest tradycyjnie stosowana w przypadku niektórych powierzchownych zmian zapalnych skóry.

Nie powinna jednak opóźniać właściwego leczenia.

Jeżeli występuje:

• wyraźna ropa,
• silny ból,
• duży obrzęk,
• szybko szerzące się zaczerwienienie,

stosowanie kolejnych preparatów bez oceny zmiany może jedynie opóźnić właściwe postępowanie.

Leki przeciwbólowe na zastrzał

Zastrzał może powodować silny, pulsujący ból.

U pacjentów bez przeciwwskazań można rozważyć standardowe leki przeciwbólowe dostępne bez recepty.

Leczenie przeciwbólowe ma jednak charakter objawowy.

Zmniejszenie bólu nie oznacza, że zakażenie zostało wyleczone.

Kiedy potrzebny jest lekarz?

Konsultacja lekarska jest szczególnie wskazana, gdy:

• widoczna jest ropa,
• ból narasta,
• obrzęk się zwiększa,
• zaczerwienienie zaczyna obejmować dalszą część palca,
• leczenie miejscowe nie daje poprawy,
• zakażenie nawraca,
• pacjent choruje na cukrzycę,
• pacjent ma obniżoną odporność.

Objawy alarmowe

Pilniejszej oceny wymaga:

• gorączka,
• dreszcze,
• szybko rozszerzające się zaczerwienienie,
• czerwona smuga biegnąca od palca w kierunku dłoni,
• bardzo silny ból,
• obrzęk całego palca,
• ograniczenie ruchomości,
• zaburzenia czucia,
• znaczne pogorszenie stanu ogólnego.

Więcej przykładów znajdziesz w artykule: objawy skórne wymagające pilnej konsultacji.

Czego nie robić przy zastrzale?

Nie należy:

• samodzielnie nacinać ropnia,
• nakłuwać go igłą,
• mocno wyciskać,
• przyjmować przypadkowego antybiotyku,
• stosować antybiotyku pozostałego po wcześniejszej chorobie,
• używać kilku środków antyseptycznych jednocześnie bez sprawdzenia ich zgodności,
• ignorować nasilających się objawów.

FAQ – leki na zastrzał

Jaka maść na zastrzał?

W niewielkim powierzchownym zakażeniu mogą być stosowane preparaty antyseptyczne lub – jeżeli lekarz stwierdzi wskazania – miejscowe antybiotyki.

Przykładami nazw handlowych preparatów występujących w Polsce są Fucidin i Bactroban. Nie oznacza to jednak, że są właściwe w każdym przypadku.

Czy Fucidin stosuje się na zanokcicę?

Tak. Zanokcica jest wymieniona w aktualnej ulotce Fucidin jako jedno z podstawowych wskazań.

Czy Bactroban zawiera antybiotyk?

Tak. Bactroban zawiera mupirocynę, czyli antybiotyk do stosowania miejscowego.

Czy Octenisept można stosować na zastrzał?

Octenisept jest środkiem antyseptycznym przeznaczonym między innymi do małych powierzchownych ran. Może być elementem postępowania miejscowego, ale nie zastępuje leczenia ropnia.

Czy Betadine można stosować na zakażenie skóry?

Tak. Zakażenia skóry znajdują się wśród wskazań preparatu Betadine. Przed zastosowaniem trzeba jednak uwzględnić przeciwwskazania, szczególnie dotyczące tarczycy.

Czy antybiotyk zawsze jest potrzebny?

Nie. Szczególnie w przypadku miejscowego ropnia podstawowym postępowaniem może być drenaż.

Czy zastrzał można leczyć samemu?

Łagodne zakażenie bez ropy można początkowo leczyć zachowawczo. Narastający ból, ropa, rozległy obrzęk lub szerzące się zaczerwienienie wymagają oceny lekarskiej.

Leki na zastrzał – najważniejsze informacje

W leczeniu zastrzału można spotkać różne grupy preparatów.

Środki antyseptyczne:

• Octenisept,
• Betadine.

Miejscowe antybiotyki stosowane w określonych bakteryjnych zakażeniach skóry:

• Fucidin – kwas fusydynowy,
• Bactroban – mupirocyna.

Wymienienie nazw handlowych ma charakter informacyjny i nie oznacza, że dany produkt jest właściwy dla każdego zakażenia.

Najważniejsze jest ustalenie, czy występuje ropień.

Jeżeli ropa zgromadziła się w zamkniętej przestrzeni, podstawowym elementem leczenia może być drenaż. Antybiotyk miejscowy lub doustny stosuje się wtedy, gdy istnieją do niego konkretne wskazania.

Źródła

• Rejestr Produktów Leczniczych – Fucidin, ulotka dla pacjenta.
• Rejestr Produktów Leczniczych – Bactroban 20 mg/g.
• Rejestr Produktów Leczniczych – Betadine.
• MSD Manual Professional – Acute Paronychia.
• American Family Physician – Acute and Chronic Paronychia.
• mp.pl – Zanokcica paznokcia: przyczyny, leki i domowe sposoby

---