Grypa to jedna z najpoważniejszych chorób zakaźnych układu oddechowego, której przyczyną jest wirus grypy. Co roku powoduje setki milionów zachorowań na świecie, z czego 3–5 milionów ma ciężki przebieg, a od 290 do 650 tysięcy osób umiera z powodu powikłań (dane WHO). W Polsce sezon grypowy przypada od października do kwietnia i generuje ogromne koszty społeczne oraz ekonomiczne.
Jakie wirusy grypy występują?
Typ A – najbardziej zmienny, odpowiedzialny za epidemie i pandemie (np. H1N1, H3N2).
Typ B – powoduje sezonowe epidemie, głównie u dzieci i młodzieży.
Typ C – wywołuje łagodne infekcje.
Typ D – dotyczy głównie bydła, nie ma znaczenia dla ludzi.
Zakaźność i sezonowość
Wirus przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z powierzchniami skażonymi. Okres wylęgania wynosi 1–3 dni, a chory zakaża już dzień przed wystąpieniem objawów i do 5–7 dni po ich ustąpieniu.
Sezonowość wynika z:
Profilaktyka swoista i nieswoista
Swoista
Szczepienia przeciw grypie są najskuteczniejszą metodą ochrony. WHO co roku rekomenduje skład szczepionki, bazując na globalnym monitoringu krążących szczepów. Szczepionki powstają poprzez hodowlę wirusa w jajach kurzych lub na liniach komórkowych, następnie inaktywację lub osłabienie i przygotowanie preparatu czterowalentnego (A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria, B/Yamagata).
Szczepienia przeciw grypie są najskuteczniejszą metodą ochrony. WHO co roku rekomenduje skład szczepionki, bazując na globalnym monitoringu krążących szczepów. Szczepionki powstają poprzez hodowlę wirusa w jajach kurzych lub na liniach komórkowych, następnie inaktywację lub osłabienie i przygotowanie preparatu czterowalentnego (A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria, B/Yamagata).
Nieswoista
Diagnostyka
Leczenie
Niefarmakologiczne
Farmakologiczne
Wskazania: ciężki przebieg, hospitalizacja, osoby z grup ryzyka (seniorzy, przewlekle chorzy, kobiety w ciąży). Największa skuteczność przy podaniu w ciągu 48 h od wystąpienia objawów.
Powikłania grypy
Płucne
Sercowo-naczyniowe
Neurologiczne
Ogólnoustrojowe
Hospitalizacja
Do szpitala trafiają najczęściej osoby z ciężkim zapaleniem płuc i niewydolnością oddechową, pacjenci z chorobami przewlekłymi, dzieci poniżej 2. roku życia, osoby powyżej 65 lat, kobiety w ciąży oraz pacjenci z immunosupresją.
Hospitalizacja obejmuje: tlenoterapię, leczenie przeciwwirusowe, antybiotykoterapię w przypadku nadkażeń bakteryjnych, a w ciężkich przypadkach – intensywną terapię z respiratorem.
Higiena i codzienne działania prewencyjne
Podsumowanie – jak pokonać grypę?
Grypa nie jest „zwykłym przeziębieniem”. To poważna choroba, która co roku powoduje setki tysięcy zgonów na świecie. Aby skutecznie ograniczyć jej wpływ, konieczne jest zintegrowane podejście:
Wniosek: tylko połączenie nauki, medycyny i codziennych działań prewencyjnych pozwoli ograniczyć liczbę zachorowań, hospitalizacji i zgonów z powodu grypy
Grypa ma nagły początek i zwykle przebiega ciężej niż przeziębienie.
Charakterystyczne objawy to wysoka gorączka, silne bóle mięśni, osłabienie i suchy kaszel. Przeziębienie rozwija się wolniej i ma łagodniejszy przebieg.
Objawy grypy trwają zazwyczaj od 3 do 7 dni, ale osłabienie może utrzymywać się nawet kilka tygodni.
Największa zakaźność występuje od 1 dnia przed pojawieniem się objawów do około 5–7 dni po ich wystąpieniu.
Tak. Szczepienie jest najskuteczniejszą metodą profilaktyki i znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu oraz powikłań.
Tak, ale przebieg choroby jest zwykle łagodniejszy, a ryzyko powikłań znacznie mniejsze.
- wysoka gorączka utrzymuje się > 3 dni
- występuje duszność lub ból w klatce piersiowej
- objawy się nasilają zamiast ustępować
- pacjent należy do grupy ryzyka
- osoby powyżej 65 lat
- dzieci poniżej 2. roku życia
- kobiety w ciąży
- osoby z chorobami przewlekłymi
- pacjenci z obniżoną odpornością
Nie. Grypa jest chorobą wirusową, dlatego antybiotyki nie są skuteczne.
Stosuje się je tylko w przypadku nadkażeń bakteryjnych.
- zapalenie płuc
- zaostrzenie astmy lub POChP
- zapalenie mięśnia sercowego
- powikłania neurologiczne
- coroczne szczepienia
- higiena rąk
- unikanie kontaktu z chorymi
- wietrzenie pomieszczeń
- noszenie maseczek w sezonie epidemicznym
Bibliografia
WHO – Influenza (Seasonal)
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)
WHO GISRS – vaccine recommendations
https://www.who.int/teams/global-influenza-programme/vaccines
CDC – Influenza (Flu)
https://www.cdc.gov/flu/index.htm
Polska – rekomendacje szczepień (PZH / PTW)
https://szczepienia.pzh.gov.pl/
ECDC – Influenza in Europe
https://www.ecdc.europa.eu/en/seasonal-influenza
ACIP (MMWR 2023)
https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/72/rr/rr7201a1.htm
PubMed – Hay AJ, McCauley JW (GISRS)
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30196121/
PubMed – Paules C, Subbarao K (Influenza, Lancet)
