🗣️ Zapalenie gardła to stan zapalny błony śluzowej gardła, najczęściej wywołany przez wirusy (ok. 70–80% przypadków), rzadziej przez bakterie (np. paciorkowce β‑hemolizujące grupy A). Objawia się bólem gardła, trudnościami w połykaniu, gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych. Leczenie zależy od przyczyny – w infekcjach wirusowych stosuje się leczenie objawowe, a w bakteryjnych antybiotykoterapię.
🗣️ Zapalenie gardła – co musisz wiedzieć!
1. Przyczyny
- Wirusowe (najczęstsze): adenowirusy, rinowirusy, wirus grypy, paragrypy, RSV.
- Bakteryjne: paciorkowce β‑hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes), rzadziej Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae.
- Grzybicze: Candida albicans (u osób z obniżoną odpornością).
- Podrażnienia: dym tytoniowy, suche powietrze, alergeny.
2. Objawy
- Ból gardła nasilający się przy połykaniu.
- Zaczerwienienie błony śluzowej gardła.
- Gorączka, dreszcze (częściej w bakteryjnym).
- Powiększone węzły chłonne szyjne.
- Kaszel, katar (częściej w wirusowym).
- Naloty ropne na migdałkach (typowe dla paciorkowcowego).
3. Diagnostyka
- Wywiad i badanie lekarskie.
- Testy antygenowe na paciorkowce (Strep test).
- Posiew wymazu z gardła.
- Różnicowanie z anginą, mononukleozą zakaźną, zapaleniem krtani.
4. Leczenie
4.1. Leczenie objawowe (wirusowe zapalenie gardła)
| Grupa leków | Substancja czynna | Preparaty handlowe (PL) | Działanie |
|---|---|---|---|
| NLPZ / przeciwbólowe | Ibuprofen, Paracetamol | Ibuprom®, Nurofen®, Apap®, Panadol® | przeciwbólowe, przeciwgorączkowe |
| Pastylki do ssania – przeciwzapalne/antyseptyczne | Benzydamina | Tantum Verde® | miejscowe przeciwzapalne |
| Amylmetacresol + 2,4-dichlorobenzyl alcohol | Strepsils® | antyseptyczne, łagodzące | |
| Chlorheksydyna | Orofar®, Septolete® | antyseptyczne | |
| Octenidyna + fenoksyetanol | Octeangin® | silne działanie antyseptyczne, przeciwbakteryjne | |
| Spraye do gardła | Benzydamina, Chlorheksydyna | Tantum Verde®, Septolete®, Chlorhexil® | miejscowe działanie przeciwzapalne |
| Płukanki | Sól, szałwia, rumianek | Gargarin®, płukanki ziołowe | łagodzenie podrażnienia |
4.2. Leczenie bakteryjnego zapalenia gardła (angina paciorkowcowa)
| Grupa leków | Substancja czynna | Preparaty handlowe (PL) | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Antybiotyki – penicyliny | Fenoksymetylopenicylina | Ospen® | lek pierwszego wyboru |
| Antybiotyki – cefalosporyny | Cefuroksym | Zinnat® | alternatywa przy nietolerancji penicylin |
| Antybiotyki – makrolidy | Azytromycyna, Klarytromycyna | Sumamed®, Klacid® | stosowane przy alergii na penicyliny |
5. Leczenie wspomagające
- Nawadnianie organizmu.
- Odpoczynek.
- Unikanie drażniących czynników (dym, alkohol).
- Dieta miękka, ciepłe napoje.
6. Powikłania (nieleczone bakteryjne zapalenie gardła)
- Ropień okołomigdałkowy.
- Gorączka reumatyczna.
- Kłębuszkowe zapalenie nerek.
- Zapalenie ucha środkowego.
7. Podsumowanie
- Wirusowe zapalenie gardła → leczenie objawowe.
- Bakteryjne zapalenie gardła (angina paciorkowcowa) → antybiotykoterapia.
- Kluczowe jest różnicowanie przyczyny i stosowanie odpowiednich leków.
- W razie nasilonych objawów lub braku poprawy należy zgłosić się do lekarza.
🗣️ Ulotka dla pacjenta
🔎 Objawy
- Ból gardła nasilający się przy połykaniu
- Zaczerwienienie błony śluzowej gardła
- Gorączka, dreszcze (częściej w bakteryjnym)
- Powiększone węzły chłonne szyjne
- Kaszel, katar (częściej w wirusowym)
- Naloty ropne na migdałkach (typowe dla anginy paciorkowcowej)
🏠 Co robić w domu?
- Pij dużo płynów (woda, ciepłe herbaty, bulion)
- Odpoczywaj i unikaj wysiłku
- Stosuj pastylki do ssania (np. Octeangin®, Tantum Verde®, Strepsils®)
- Płucz gardło solą lub naparem z szałwii/rumianku
- Przy gorączce lub bólu – leki przeciwbólowe (np. Ibuprom®, Apap®)
- Unikaj dymu tytoniowego i alkoholu
⚠️ Kiedy zgłosić się do lekarza?
- Gorączka > 38,5°C utrzymująca się kilka dni
- Silny ból gardła uniemożliwiający jedzenie i picie
- Naloty ropne na migdałkach, powiększone węzły chłonne
- Brak poprawy po 3–4 dniach leczenia objawowego
- Duszność, trudności w oddychaniu lub połykaniu
💊 Leczenie
- Wirusowe zapalenie gardła → leczenie objawowe (pastylki, płukanki, NLPZ).
- Bakteryjne zapalenie gardła (angina paciorkowcowa) → antybiotykoterapia (np. Ospen®, Zinnat®, Sumamed®).
- Decyzję o antybiotyku podejmuje lekarz po badaniu lub teście antygenowym.
🩺 Powikłania nieleczonej anginy paciorkowcowej
- Ropień okołomigdałkowy
- Gorączka reumatyczna
- Kłębuszkowe zapalenie nerek
- Zapalenie ucha środkowego
📌 Zapamiętaj
- Większość przypadków zapalenia gardła ma podłoże wirusowe i nie wymaga antybiotyku.
- Antybiotyk stosuje się tylko w przypadku bakteryjnego zapalenia gardła.
- Dbaj o nawodnienie, odpoczynek i stosuj leczenie objawowe.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Dobór leków i antybiotyków powinien być zawsze ustalony przez lekarza prowadzącego.
