1. Wprowadzenie
Cykl miesiączkowy jest złożonym procesem regulowanym przez oś podwzgórze–przysadka–jajniki. Jego zaburzenia są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u ginekologa. Mogą występować w każdym wieku, od okresu dojrzewania po menopauzę.
2. Rodzaje zaburzeń cyklu
- Amenorrhoea – brak miesiączki.
- Oligomenorrhoea – rzadkie miesiączki (>35 dni).
- Polymenorrhoea – częste miesiączki (<21 dni).
- Menorrhagia – obfite krwawienia.
- Hypomenorrhoea – skąpe krwawienia.
- Metrorrhagia – krwawienia międzymiesiączkowe.
- Dysmenorrhoea – bolesne miesiączki.
- Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) – objawy somatyczne i psychiczne przed miesiączką.
3. Przyczyny
- Zaburzenia hormonalne (PCOS, hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy).
- Choroby ginekologiczne (endometrioza, mięśniaki macicy).
- Czynniki psychologiczne (stres, zaburzenia odżywiania).
- Leki (antykoncepcja, psychotropowe).
- Czynniki środowiskowe (nadmierny wysiłek, zmiana klimatu).
4. Diagnostyka
- Wywiad i badanie ginekologiczne.
- USG narządu rodnego.
- Badania hormonalne (FSH, LH, prolaktyna, TSH, estradiol, progesteron).
- Cytologia, biopsja endometrium w przypadku nieprawidłowych krwawień.
5. Leczenie farmakologiczne
Hormonalne
| Grupa leków | Wskazania | Substancje czynne | Preparaty handlowe (PL) |
|---|---|---|---|
| Progestageny | nieregularne krwawienia, niedobór progesteronu | Dydrogesteron | Duphaston® |
| Medroksyprogesteron | Provera® | ||
| Estrogeny + progestageny (antykoncepcja) | regulacja cyklu, PMS, bolesne miesiączki | etynyloestradiol + drospirenon | Yaz®, Yasmin®, Daylette® |
| etynyloestradiol + lewonorgestrel | Microgynon®, Rigevidon® | ||
| Leki obniżające prolaktynę | hiperprolaktynemia | Bromokryptyna, Kabergolina | Bromergon®, Dostinex® |
Objawowe
| Grupa leków | Wskazania | Substancje czynne | Preparaty handlowe (PL) |
|---|---|---|---|
| NLPZ | bolesne miesiączki | Ibuprofen, Naproksen | Ibuprom®, Nurofen®, Apo-Napro® |
| Leki hemostatyczne | obfite krwawienia | Kwas traneksamowy | Exacyl® |
| Suplementy | PMS, regulacja cyklu | Niepokalanek, olej z wiesiołka, mio-inozytol | Castagnus®, Mastodynon®, Olej z wiesiołka Solgar®, Inofolic® |
6. Leczenie niefarmakologiczne
- Zmiana stylu życia: redukcja stresu, regularny sen, aktywność fizyczna.
- Dieta: bogata w żelazo, witaminy z grupy B, kwasy omega-3.
- Fizjoterapia: ciepłe okłady, ćwiczenia rozluźniające.
- Psychoterapia: w przypadku zaburzeń odżywiania, stresu.
7. Leczenie chirurgiczne
- Wskazane w przypadku mięśniaków, polipów endometrium, ciężkiej endometriozy.
- Zabiegi: histeroskopia, laparoskopia, ablacja endometrium.
8. Podsumowanie
Zaburzenia cyklu miesiączkowego mają wiele przyczyn i wymagają indywidualnego podejścia. Leczenie obejmuje farmakoterapię (hormonalną i objawową), suplementację, metody niefarmakologiczne oraz w niektórych przypadkach zabiegi chirurgiczne.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Dobór leków i metod leczenia powinien być zawsze ustalony przez lekarza prowadzącego.
