Najważniejsze: leczenie kamicy nerkowej opiera się na dwóch filarach – postępowaniu zachowawczym (leki, nawodnienie, kontrola bólu) oraz metodach zabiegowych (ESWL, ureterorenoskopia, PCNL). Decyzja zależy od wielkości, lokalizacji i składu kamienia, a także od objawów klinicznych.
Postępowanie zachowawcze i farmakologiczne
1. Uśmierzanie bólu
Pierwszym krokiem w leczeniu kamicy jest kontrola bólu. Wytyczne EAU podkreślają, że niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są skuteczniejsze niż opioidy w łagodzeniu kolki nerkowej, ponieważ zmniejszają ciśnienie w moczowodzie i redukują stan zapalny. W razie przeciwwskazań stosuje się paracetamol lub opioidy.
2. Nawodnienie
Pacjentom zaleca się zwiększenie podaży płynów (2–3 litry dziennie), aby rozcieńczyć mocz i ułatwić przesuwanie się kamienia. Jednak w ostrym epizodzie kolki nadmierne nawodnienie nie jest zalecane – może nasilać ból.
3. Leki wspomagające wydalanie kamieni (MET – Medical Expulsive Therapy)
- Alfa‑blokery (np. tamsulosyna) – rozluźniają mięśnie moczowodu, zwiększając szansę na samoistne wydalenie kamienia.
- MET jest rekomendowane dla kamieni <10 mm w moczowodzie, szczególnie w odcinku dystalnym.
4. Leczenie infekcji
W przypadku współistniejącego zakażenia układu moczowego konieczna jest antybiotykoterapia. Kamica infekcyjna (struwitowa) wymaga szybkiej interwencji, ponieważ może prowadzić do sepsy.
5. Rozpuszczanie kamieni
- Kamienie moczanowe można rozpuszczać poprzez alkalizację moczu (cytryniany potasu, wodorowęglan sodu).
- W kamicy cystynowej stosuje się tioproninę lub penicylaminę, które zmniejszają stężenie cystyny w moczu.
6. Monitorowanie
Pacjenci powinni być kontrolowani pod kątem funkcji nerek (kreatynina, eGFR) oraz wykonywać badania obrazowe (USG, TK) w celu oceny postępu wydalania kamienia.
Metody zabiegowe i profilaktyka
1. ESWL (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy)
- Rozbijanie kamieni falą uderzeniową generowaną poza organizmem.
- Najlepiej sprawdza się dla kamieni <20 mm w nerce lub górnym odcinku moczowodu.
- Skuteczność zależy od składu kamienia i anatomii pacjenta.
- EAU rekomenduje ESWL jako metodę pierwszego wyboru w wielu przypadkach.
2. URS (Ureterorenoskopia)
- Endoskopowe usunięcie kamienia z moczowodu lub nerki.
- Możliwość rozbicia kamienia laserem (Ho:YAG).
- Skuteczność >90% dla kamieni moczowodowych.
3. PCNL (Percutaneous Nephrolithotomy)
- Nefrolitotomia przezskórna – usunięcie dużych kamieni (>20 mm) bezpośrednio z nerki.
- Metoda z wyboru dla tzw. kamieni odlewowych.
- Wymaga hospitalizacji, ale jest skuteczna i bezpieczna.
4. RIRS (Retrograde Intrarenal Surgery)
- Endoskopowe leczenie kamieni w nerce przy użyciu giętkiego ureterorenoskopu.
- Szczególnie polecane dla kamieni <2 cm.
5. Operacja klasyczna
- Obecnie stosowana rzadko, tylko gdy inne metody są nieskuteczne lub przeciwwskazane.
Profilaktyka nawrotów
- Nawodnienie – minimum 2–3 litry płynów dziennie.
- Dieta – ograniczenie soli, szczawianów, nadmiaru białka zwierzęcego; odpowiednia ilość wapnia.
- Leczenie chorób metabolicznych – dna moczanowa, nadczynność przytarczyc.
- Monitorowanie – regularne badania moczu i USG.
- Farmakoterapia profilaktyczna – cytryniany w kamicy moczanowej, allopurynol w hiperurykemii, tiopronina w cystynurii.
Źródła
- European Association of Urology (EAU) – Guidelines on Urolithiasis
- Szpital na Klinach – opis metody RIRS zgodnej z wytycznymi EAU
- American Urological Association (AUA) – Medical Management of Kidney Stones
- AUA – Surgical Management of Kidney and Ureteral Stones (2025)
- MDPI – Urological Guidelines for Kidney Stones: Overview and Comprehensive Update
