Nie trzeba czekać, aż choroba otyłościowa doprowadzi do ciężkich powikłań. Warto rozpocząć ocenę wtedy, gdy masa ciała, obwód talii lub związane z nimi objawy zaczynają wpływać na zdrowie, sprawność, sen lub codzienne funkcjonowanie.
Sygnały, że warto skonsultować problem
- podwyższone ciśnienie, glikemia lub nieprawidłowy profil lipidowy;
- chrapanie, przerwy w oddychaniu podczas snu lub nadmierna senność;
- ból stawów, ograniczenie sprawności albo szybka męczliwość;
- stłuszczenie wątroby, zaburzenia miesiączkowania lub problemy z płodnością;
- szybki lub niewyjaśniony wzrost masy ciała;
- nawracające próby restrykcyjnego odchudzania i efekt jo-jo;
- presja wyglądu, napady objadania się lub inne niepokojące zachowania żywieniowe.
Nie trzeba „najpierw samemu udowodnić”, że się próbowało
Pacjent nie musi przechodzić serii głodówek ani wyczerpujących planów, aby zasługiwać na pomoc. Historia wcześniejszych prób jest ważna, ale leczenie powinno zaczynać się od szacunku i wspólnego ustalenia możliwych do utrzymania działań.
Jak wygląda pierwsza ocena?
Lekarz zbiera informacje o zdrowiu, lekach, śnie, żywieniu, ruchu, stresie i wcześniejszych zmianach masy ciała. Może ocenić BMI, obwód talii, ciśnienie oraz wyniki badań, ale nie opiera decyzji na jednej liczbie.
Badania
Zakres badań zależy od objawów i ryzyka. Mogą być potrzebne badania gospodarki węglowodanowej i lipidowej, wątroby, nerek albo inne testy związane z konkretnym podejrzeniem. Nie istnieje jeden uniwersalny pakiet dla wszystkich.
Pierwszy plan nie musi zawierać leku
Plan może rozpocząć się od leczenia powikłań, poprawy regularności posiłków, snu, aktywności możliwej do wykonania i wsparcia psychologicznego. Farmakoterapia lub leczenie zabiegowe są rozważane tylko wtedy, gdy istnieje wskazanie i możliwość bezpiecznej kontroli.
Realistyczne cele
Celem może być poprawa ciśnienia, glikemii, jakości snu, sprawności, bólu stawów lub regularności jedzenia. Waga jest jednym z parametrów, nie oceną wartości człowieka. Leczenie nie powinno prowadzić do restrykcji ani przymusu ćwiczeń.
Dzieci i młodzież
U młodej osoby ocenę prowadzi się z uwzględnieniem wieku, płci, rozwoju i siatek centylowych. Potrzebny jest udział opiekuna i specjalisty. Nie należy porównywać ciała z rówieśnikami ani narzucać diety przeznaczonej dla dorosłych.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Ból w klatce piersiowej, nasilona duszność, omdlenie, ciężkie odwodnienie, zaburzenia świadomości lub objawy bardzo wysokiej albo niskiej glikemii wymagają pilnej oceny.
Źródła
World Health Organization: Obesity and overweight.
NICE: Overweight and obesity management.
Materiał edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji.
