Leczenie świerzbu opiera się głównie na lekach miejscowych (permetryna, benzoesan benzylu, maść siarkowa) oraz w ciężkich przypadkach na iwermektynie doustnej. Terapia musi objąć wszystkich domowników i wymaga rygorystycznej higieny.
1. Permetryna – złoty standard
- Preparaty: Infectoscab 5% krem, inne kremy z permetryną.
- Działanie: permetryna jest syntetycznym środkiem owadobójczym (insektycydem i akarycydem), który paraliżuje i zabija świerzbowce.
- Stosowanie:
- Dorośli i dzieci >12 lat: do 30 g kremu na całe ciało od szyi w dół.
- Dzieci 6–12 lat: do 15 g kremu.
- Dzieci 2 mies.–5 lat: do 7,5 g kremu.
- Schemat: krem pozostawia się na skórze przez 8–12 godzin, następnie zmywa. Kurację powtarza się po 7 dniach.
- Zalety: wysoka skuteczność, bezpieczeństwo stosowania u dzieci powyżej 2. miesiąca życia.
- Wady: konieczność dokładnego pokrycia całego ciała; możliwe podrażnienia skóry.
2. Benzoesan benzylu
- Preparaty: SkinScabin – płyn pielęgnacyjny z benzoesanem benzylu.
- Działanie: działa toksycznie na pasożyty, niszczy dorosłe osobniki i larwy.
- Stosowanie: wciera się w całe ciało, zwykle przez 2–3 dni z rzędu.
- Zalety: tani i dostępny.
- Wady: może powodować podrażnienia skóry, szczególnie u dzieci.
3. Maść siarkowa
- Działanie: siarka ma właściwości przeciwpasożytnicze i keratolityczne.
- Stosowanie: wciera się w całe ciało przez kilka dni.
- Zalety: skuteczna, tania, stosowana od wielu lat.
- Wady: nieprzyjemny zapach, brudzenie ubrań, mniejsza wygoda stosowania.
4. Krotamiton
- Preparaty: Calmiscab Intense (5% krotamiton + dodatki), Lenirax pianka 10%.
- Działanie: działa przeciwświądowo i przeciwpasożytniczo.
- Stosowanie: wciera się w skórę 1–2 razy dziennie przez kilka dni.
- Zalety: łagodzi świąd, dostępny także bez recepty.
- Wady: skuteczność przeciwpasożytnicza niższa niż permetryny.
5. Iwermektyna – leczenie doustne
- Działanie: lek przeciwpasożytniczy stosowany doustnie, blokuje przewodnictwo nerwowe pasożytów, prowadząc do ich śmierci.
- Wskazania: ciężkie przypadki (świerzb norweski), nieskuteczność leczenia miejscowego, rozległe zmiany.
- Stosowanie: dawka ustalana indywidualnie przez lekarza, zwykle powtarzana po 1–2 tygodniach.
- Zalety: skuteczna w przypadkach opornych na leczenie miejscowe.
- Wady: dostęp ograniczony, konieczność recepty, możliwe działania niepożądane (nudności, zawroty głowy).
6. Leki wspomagające
- Leki przeciwhistaminowe (np. loratadyna, cetyryzyna) – zmniejszają świąd.
- Emolienty i kremy nawilżające – wspierają regenerację skóry.
- Antybiotyki miejscowe lub doustne – w przypadku wtórnych infekcji bakteryjnych.
7. Preparaty bez recepty
Na rynku dostępne są także środki wspomagające leczenie:
- Calmiscab Intense – krem z krotamitonem, kalaminą i siarczanem cynku, łagodzący świąd.
- Lenirax pianka – wyrób medyczny z krotamitonem 10%, stosowany na uporczywy świąd.
- Preparaty pielęgnacyjne – np. płyny z benzoesanem benzylu, maści łagodzące podrażnienia.
8. Zasady stosowania leków
- Leczenie musi objąć wszystkich domowników i osoby z bliskiego kontaktu, nawet jeśli nie mają objawów.
- Preparaty należy stosować na całe ciało, nie tylko na miejsca z widocznymi zmianami.
- Po zakończeniu kuracji należy wyprać i wyprasować ubrania, pościel, ręczniki w temperaturze min. 60°C.
- Przedmioty, których nie można wyprać, należy odłożyć na kilka dni – pasożyt poza skórą człowieka przeżywa maksymalnie 3–4 dni.
- Świąd może utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po leczeniu – nie oznacza to nieskutecznej terapii, lecz reakcję alergiczną na martwe pasożyty.
9. Leki w świerzbie norweskim
- Wymaga intensywnej terapii: iwermektyna doustna + permetryna miejscowa.
- Leczenie często prowadzone w warunkach szpitalnych.
- Konieczna jest pielęgnacja skóry i częste zmiany opatrunków.
10. Podsumowanie
Najskuteczniejszym lekiem na świerzb jest permetryna w kremie (Infectoscab), stosowana miejscowo na całe ciało. W ciężkich przypadkach stosuje się iwermektynę doustną. Alternatywą są benzoesan benzylu, maść siarkowa i krotamiton, które mogą być używane w lżejszych postaciach choroby lub wspomagająco. Leczenie musi być połączone z higieną i terapią wszystkich osób z kontaktu, aby uniknąć nawrotów.
Źródła
- Stop-swierzb.pl – Preparaty bez recepty na świerzbowca
- MP.pl – Infectoscab 5% krem (permetryna)
- Apteka Codzienna – Leki na świerzb bez recepty
