Choć pandemia COVID-19 została formalnie zakończona, wirus SARS-CoV-2 nadal krąży w populacji i wywołuje sezonowe fale zachorowań. W 2025 roku dominują podwarianty linii Omikron – Stratus (XFG.3) i Nimbus (NB.1.8.1). Szczepienia przeciw COVID-19 pozostają kluczowym elementem ochrony osób z grup ryzyka i ograniczania ciężkich przypadków choroby.
Rodzaje szczepionek dostępnych w 2025 roku
- mRNA – np. Spikevax LP.8.1 (Moderna), Comirnaty XBB.1.5 (Pfizer-BioNTech).
- Białkowe (rekombinowane) – np. Novavax Nuvaxovid, zawierają oczyszczone białko kolca.
- Wektorowe – np. Vaxzevria (AstraZeneca), obecnie rzadziej stosowane.
- Szczepionki kombinowane – łączące ochronę przeciw COVID-19 i grypie (w fazie badań klinicznych).
Jak działają szczepionki przeciw COVID-19?
Szczepionki stymulują układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał i komórek T rozpoznających białko kolca (S) wirusa SARS-CoV-2. W razie kontaktu z wirusem organizm szybciej neutralizuje patogen, co zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.
Skuteczność szczepień
- Chronią przed ciężkim przebiegiem, hospitalizacją i zgonem.
- Skuteczność wobec nowych wariantów zależy od aktualizacji składu szczepionki.
- Szczepionki mRNA zaktualizowane pod XBB.1.5 i Stratus wykazują wysoką skuteczność w grupach ryzyka.
Bezpieczeństwo szczepień
Szczepionki przeciw COVID-19 są bezpieczne i zatwierdzone przez EMA, FDA i WHO.
- Typowe objawy: ból w miejscu wkłucia, gorączka, osłabienie, bóle mięśni.
- Rzadkie działania niepożądane: zapalenie mięśnia sercowego (głównie u młodych mężczyzn), reakcje alergiczne.
- Monitoring NOP prowadzony przez GIS i PZH.
Kto powinien się zaszczepić w 2025 roku?
- Osoby powyżej 60. roku życia.
- Pacjenci z chorobami przewlekłymi (cukrzyca, POChP, nowotwory, immunosupresja).
- Kobiety w ciąży.
- Personel medyczny i opiekuńczy.
- Osoby z grup zawodowych o wysokim ryzyku transmisji.
Rekomendacje WHO i Ministerstwa Zdrowia
WHO zaleca coroczne szczepienia przypominające dla osób z grup ryzyka. Ministerstwo Zdrowia w Polsce rekomenduje szczepienie przypominające w sezonie jesienno-zimowym 2025/2026 preparatem Spikevax LP.8.1 lub Comirnaty XBB.1.5.
Gdzie można się zaszczepić?
- Przychodnie POZ.
- Apteki z punktem szczepień.
- Mobilne punkty szczepień w sezonie jesiennym.
Szczepienie jest bezpłatne dla osób z grup ryzyka i dostępne bez skierowania.
Podsumowanie
Szczepienia przeciw COVID-19 w 2025 roku pozostają ważnym narzędziem ochrony zdrowia publicznego. Chronią osoby najbardziej narażone, ograniczają ciężki przebieg choroby i wspierają odporność populacyjną. Warto skorzystać z dostępnych programów i aktualnych preparatów, zgodnych z rekomendacjami WHO i krajowych ekspertów.
Bibliografia
- WHO. COVID-19 Strategic Preparedness and Response Plan. 2025.
- Ministerstwo Zdrowia. Komunikat nr 38 ws. szczepień COVID-19 2025/2026.
- PTEiLChZ. Wytyczne postępowania klinicznego COVID-19. 2025.
- EMA. Spikevax LP.8.1 – dokumentacja rejestracyjna. 2025.
- NIZP-PZH. Raport o NOP i wyszczepialności COVID-19 w Polsce. 2024.
