🫁 Zapalenie oskrzeli to stan zapalny błony śluzowej oskrzeli, najczęściej o etiologii wirusowej (ok. 90% przypadków). Objawia się kaszlem (suchym lub z odkrztuszaniem wydzieliny), gorączką, osłabieniem i dusznością. Leczenie polega głównie na terapii objawowej – odpoczynek, nawodnienie, leki przeciwgorączkowe i wykrztuśne. Antybiotyki stosuje się tylko w przypadku bakteryjnego zapalenia oskrzeli lub nadkażenia bakteryjnego.

---

🫁 Zapalenie oskrzeli – przegląd

---

1. Przyczyny

• Wirusowe (najczęstsze): wirusy grypy, paragrypy, RSV, adenowirusy, rinowirusy.
• Bakteryjne: Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Bordetella pertussis, rzadziej paciorkowce.
• Podrażnienia: dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, alergeny.
• Przewlekłe zapalenie oskrzeli: związane z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), paleniem tytoniu.

---

2. Objawy

• Kaszel (najpierw suchy, potem mokry z odkrztuszaniem plwociny).
• Gorączka, dreszcze.
• Duszność, świsty i furczenia słyszalne przy osłuchiwaniu.
• Bóle mięśni, ogólne osłabienie.
• W przewlekłym zapaleniu oskrzeli – przewlekły kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny przez ≥3 miesiące w roku, przez ≥2 lata.

---

3. Diagnostyka

• Wywiad i badanie lekarskie.
• Osłuchiwanie klatki piersiowej (furczenia, świsty).
• RTG klatki piersiowej – w przypadku podejrzenia zapalenia płuc.
• Badania laboratoryjne – CRP, morfologia (różnicowanie wirusowe vs bakteryjne).

---

4. Leczenie

4.1. Leczenie objawowe (wirusowe zapalenie oskrzeli)

Grupa leków	Substancja czynna	Preparaty handlowe (PL)	Działanie
Przeciwgorączkowe / przeciwbólowe	Paracetamol, Ibuprofen	Apap®, Panadol®, Ibuprom®, Nurofen®	obniżenie gorączki, łagodzenie bólu
Wykrztuśne / mukolityczne	Acetylocysteina	ACC®	rozrzedzenie wydzieliny
	Ambroksol	Mucosolvan®, Ambroxol®	ułatwia odkrztuszanie
	Gwajfenezyna	Tussicom®	działanie wykrztuśne
	Erdosteina	Erdomed®	mukolityczne, antyoksydacyjne
Przeciwkaszlowe (suchy kaszel)	Dekstrometorfan	Acodin®, Tussipect®	hamowanie odruchu kaszlu
Preparaty roślinne	Wyciąg z bluszczu, tymianku, prawoślazu	Hedelix®, Bronchipret®, Pectonarex®	działanie wykrztuśne, łagodzące

4.2. Leczenie bakteryjnego zapalenia oskrzeli

Grupa leków	Substancja czynna	Preparaty handlowe (PL)	Uwagi
Antybiotyki – penicyliny	Amoksycylina	Amotaks®, Amoxicillin Polfa®	lek pierwszego wyboru
Antybiotyki – makrolidy	Azytromycyna, Klarytromycyna	Sumamed®, Klacid®	alternatywa przy nietolerancji penicylin i infekcjach bakteriami atypowymi

---

5. Leczenie wspomagające

• Odpoczynek i unikanie wysiłku.
• Nawadnianie organizmu.
• Nawilżanie powietrza w pomieszczeniu.
• Unikanie dymu tytoniowego i zanieczyszczeń.
• W przewlekłym zapaleniu oskrzeli – rehabilitacja oddechowa, szczepienia przeciw grypie i pneumokokom.

---

6. Powikłania

• Przejście w zapalenie płuc.
• Zaostrzenie POChP.
• Przewlekła obturacyjna choroba płuc (w wyniku nawracających epizodów).

---

7. Podsumowanie

• Ostre zapalenie oskrzeli najczęściej ma podłoże wirusowe → leczenie objawowe.
• Antybiotyki stosuje się tylko przy potwierdzonym lub podejrzanym nadkażeniu bakteryjnym.
• Kluczowe jest nawodnienie, odpoczynek i leczenie wspomagające.

---

Tabela Leki wykrztuśne i mukolityczne (na kaszel mokry, z wydzieliną)

Grupa	Substancja czynna	Preparaty (PL)	Działanie
Mukolityczne	Acetylocysteina	ACC®	rozrzedza wydzielinę
Mukolityczne	Ambroksol	Mucosolvan®, Ambroxol®	upłynnia śluz, nasila klirens rzęskowy
Mukolityczne/antyoksydacyjne	Erdosteina	Erdomed®	zmniejsza lepkość śluzu, wspiera klirens
Wykrztuśne	Gwajfenezyna	Tussicom®	zwiększa objętość wydzieliny, ułatwia odkrztuszanie
Wykrztuśne/mukokinetyczne z sympatykomimetykiem	Złożony (m.in. efedryna + wyciągi roślinne)	Tussipect®	wykrztuśne, mukokinetyczne; łagodny efekt rozszerzający oskrzela

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Dobór leków i antybiotyków powinien być zawsze ustalony przez lekarza prowadzącego.

---