Najważniejsze: Chlamydia trachomatis to najczęstsza bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową. Zakażenie często przebiega bezobjawowo, ale nieleczone prowadzi do poważnych powikłań – niepłodności, ciąży pozamacicznej, przewlekłego bólu miednicy czy powikłań u noworodków. Leczenie jest skuteczne, wymaga jednak diagnostyki i terapii zarówno u pacjenta, jak i jego partnerów seksualnych.
Patogen i mechanizm zakażenia
- Chlamydia trachomatis to bakteria Gram‑ujemna, obligatoryjnie wewnątrzkomórkowa – namnaża się tylko w komórkach nabłonka walcowatego.
- Cykl życiowy obejmuje formę zakaźną (ciałko elementarne) i formę metabolicznie aktywną (ciałko siateczkowate).
- Zakażenie prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego, bliznowacenia i uszkodzenia tkanek.
Epidemiologia
- Najczęstsza infekcja bakteryjna przenoszona drogą płciową na świecie.
- W Europie i USA rejestruje się miliony nowych przypadków rocznie.
- Najbardziej narażone są osoby młode (15–25 lat), aktywne seksualnie, często zmieniające partnerów.
- W Polsce chlamydioza jest niedoszacowana – wiele przypadków pozostaje niewykrytych z powodu bezobjawowego przebiegu.
Drogi zakażenia
- Seksualne: pochwowe, analne, oralne.
- Okołoporodowe: przeniesienie z matki na dziecko → zapalenie spojówek lub płuc.
- Bezobjawowi nosiciele: stanowią główne źródło transmisji.
Objawy kliniczne
- U kobiet: zapalenie szyjki macicy (upławy, krwawienia międzymiesiączkowe), zapalenie cewki moczowej, bóle podbrzusza, gorączka (PID).
- U mężczyzn: zapalenie cewki moczowej (wydzielina, pieczenie), zapalenie najądrza (ból, obrzęk), zapalenie odbytnicy.
- U obu płci: często brak objawów – nawet 70% zakażeń przebiega skrycie.
Powikłania
- U kobiet: niepłodność, ciąża pozamaciczna, przewlekły ból miednicy.
- U mężczyzn: przewlekłe zapalenie najądrza, spadek płodności.
- U noworodków: zapalenie spojówek, zapalenie płuc.
- Zespół Reitera (reaktywne zapalenie stawów): powikłanie immunologiczne.
Diagnostyka
- Testy NAAT (PCR): złoty standard – wykrywanie DNA/RNA bakterii w wymazach z szyjki, cewki, odbytnicy lub próbce moczu.
- Wymaz z szyjki macicy/cewki moczowej: klasyczna metoda.
- Badania przesiewowe: zalecane u kobiet <25 r.ż. i osób z grup ryzyka.
Leczenie
- Antybiotykoterapia:
- azytromycyna (pojedyncza dawka),
- doksycyklina (7 dni),
- alternatywnie erytromycyna, lewofloksacyna.
- Leczenie partnera: konieczne, aby uniknąć reinfekcji.
- Kontrola po leczeniu: test of cure w ciąży lub przy utrzymujących się objawach.
Profilaktyka
- Stosowanie prezerwatyw przy każdym kontakcie seksualnym.
- Regularne badania przesiewowe u osób z grup ryzyka.
- Edukacja seksualna i ograniczenie liczby partnerów.
- Leczenie wszystkich partnerów seksualnych w przypadku wykrycia zakażenia.
Podsumowanie
Chlamydia to częsta, często bezobjawowa choroba przenoszona drogą płciową. Nieleczona prowadzi do poważnych powikłań, dlatego kluczowe są badania przesiewowe, szybka diagnostyka i leczenie zarówno pacjenta, jak i jego partnerów. Profilaktyka oparta na edukacji i stosowaniu prezerwatyw jest najskuteczniejszą metodą ochrony.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o chlamydię
1. Co to jest chlamydia?
Chlamydia to zakażenie bakteryjne wywołane przez Chlamydia trachomatis — jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Zakażenie często przebiega bezobjawowo, ale może prowadzić do poważnych powikłań, jeśli nie jest leczone.
2. Jak można się zarazić chlamydią?
Do zakażenia dochodzi głównie przez kontakty seksualne (pochwowe, analne, oralne). Możliwe jest też przeniesienie z matki na dziecko podczas porodu, co może powodować u noworodków zapalenie spojówek lub zapalenie płuc.
3. Czy chlamydia zawsze daje objawy?
Nie — większość zakażeń przebiega bezobjawowo. Dlatego wiele osób nie wie, że jest zakażona i może nieświadomie przekazywać bakterie partnerom.
4. Jakie są najczęstsze objawy chlamydii?
U kobiet mogą wystąpić: upławy, krwawienia między miesiączkami, pieczenie przy oddawaniu moczu, bóle podbrzusza. U mężczyzn częste są: wydzielina z cewki moczowej, pieczenie, ból jąder. Zakażenie często obejmuje też odbytnicę czy gardło przy kontakcie analnym lub oralnym.
5. Czy chlamydia jest wyleczalna?
Tak — chlamydioza jest skutecznie leczona antybiotykami. Najczęściej stosowane leki to azytromycyna lub doksycyklina, czasem alternatywnie erytromycyna lub lewofloksacyna w zależności od przypadku i przeciwwskazań.
6. Czy leczenie dotyczy tylko jednej osoby?
Nie. Aby uniknąć reinfekcji, partnerzy seksualni także powinni być leczeni, nawet jeśli nie mają objawów.
7. Czy po leczeniu można się znowu zarazić?
Tak — przebycie chlamydii nie daje trwałej odporności. Osoba może ponownie się zakazić przy kontakcie z zakażonym partnerem.
8. Jakie są możliwe powikłania nieleczonego zakażenia?
U kobiet może dojść do zapalenia narządów miednicy mniejszej, co zwiększa ryzyko niepłodności, ciąży pozamacicznej i przewlekłych bólów miednicy. U mężczyzn przewlekłe zapalenie najądrza może upośledzać płodność. U noworodków zakażenie może powodować zapalenie spojówek lub płuc.
9. Jak diagnozuje się chlamydię?
Diagnostyka opiera się na testach NAAT (PCR), które wykrywają materiał genetyczny bakterii w wymazach z szyjki macicy, cewki moczowej, odbytu lub w próbce moczu.
10. Jak można zapobiegać zakażeniu?
Najskuteczniejsze metody to:
- regularne badania przesiewowe w grupach ryzyka,
- stosowanie prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych,
- ograniczenie liczby partnerów.
Bibliografia
- Workowski KA & Bolan GA. Sexually transmitted diseases treatment guidelines
https://www.cdc.gov/std/tg2021/default.htm - WHO – Chlamydia https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chlamydia
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) https://www.ecdc.europa.eu/en/chlamydia
- Mayo Clinic – Chlamydia infection
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chlamydia/symptoms-causes/syc-20355349
