Anafilaksja to szybko rozwijająca się, uogólniona reakcja nadwrażliwości, która może zagrażać życiu. Może obejmować drogi oddechowe, oddychanie lub krążenie, czasem wraz z bąblami, obrzękiem i objawami z przewodu pokarmowego. Brak wysypki nie wyklucza anafilaksji. Wstrząs anafilaktyczny oznacza ciężkie zaburzenie krążenia w przebiegu reakcji.
Objawy alarmowe
- obrzęk języka lub gardła, chrypka, trudność w połykaniu;
- duszność, świsty, sinienie, nasilony kaszel;
- nagłe osłabienie, bladość, zimny pot, omdlenie lub splątanie;
- gwałtowna pokrzywka lub obrzęk z objawami oddechowymi albo krążeniowymi;
- silne kurczowe bóle brzucha lub powtarzające się wymioty po prawdopodobnym alergenie.
Co zrobić krok po kroku?
- Podaj adrenalinę natychmiast, jeśli osoba ma zalecony autowstrzykiwacz i objawy pasują do anafilaksji. Wstrzykuje się ją w zewnętrzną część uda zgodnie z instrukcją urządzenia — także przez ubranie, jeśli instrukcja to dopuszcza.
- Zadzwoń pod 112 i powiedz „podejrzenie anafilaksji”. Nie czekaj, aż lek zacznie działać.
- Ułóż pacjenta. Zwykle powinien leżeć płasko z uniesionymi nogami. Przy nasilonej duszności może siedzieć z wyprostowanymi nogami. Kobietę w ciąży układa się na lewym boku. Nie pozwalaj nagle wstawać ani chodzić.
- Jeśli objawy nie ustępują i dostępny jest drugi autowstrzykiwacz, kolejną dawkę podaje się po około 5 minutach zgodnie z planem ratunkowym i zaleceniami dyspozytora.
- Jeśli osoba nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację i użyj AED, jeśli jest dostępne.
Dlaczego adrenalina jest pierwsza?
Adrenalina domięśniowa jest leczeniem pierwszego wyboru. Leki przeciwhistaminowe mogą zmniejszyć świąd i bąble, ale nie leczą niedrożności dróg oddechowych ani wstrząsu i nie mogą opóźniać adrenaliny. Inhalator rozszerzający oskrzela może być leczeniem dodatkowym u osoby ze skurczem oskrzeli, ale nie zastępuje adrenaliny.
Czego nie robić?
- nie każ pacjentowi stać ani iść do samochodu;
- nie czekaj na wysypkę, jeśli występują objawy oddechowe lub krążeniowe;
- nie polegaj wyłącznie na sterydzie lub leku przeciwhistaminowym;
- nie podawaj jedzenia ani picia osobie z problemem połykania lub zaburzeniami świadomości;
- nie zostawiaj pacjenta samego.
Co po ustąpieniu objawów?
Po anafilaksji potrzebna jest obserwacja medyczna, ponieważ objawy mogą nawrócić. Długość obserwacji zależy od ciężkości reakcji, odpowiedzi na leczenie, liczby dawek adrenaliny, chorób współistniejących i dostępu do pomocy. Przed wypisem pacjent powinien otrzymać plan postępowania, instruktaż użycia autowstrzykiwacza i skierowanie do diagnostyki alergologicznej, jeśli są wskazania.
TUPOLEK™ · Ścieżka dopasowana do artykułu
Alergia i katar alergiczny
Wybierz rodzaj konsultacji
Najlepiej pasująca opcja jest już ustawiona. Możesz ją zmienić.
PolecaneChcę omówić objawyLekarz zbierze wywiad i dobierze dalsze postępowanie.
SZYFROWANE POŁĄCZENIEWypełnij wywiad i przejdź bezpiecznie do płatności
Decyzję medyczną podejmuje lekarz. Samo opłacenie konsultacji nie gwarantuje recepty, e‑ZLA ani innego dokumentu medycznego.
- Usługa
- Wywiad
- Szczegóły
- Dane
- Zgody
Jak zapobiegać kolejnemu epizodowi?
Ustal prawdopodobny wyzwalacz, ale nie wykonuj samodzielnej próby ponownej ekspozycji. Noś zalecone autowstrzykiwacze, sprawdzaj termin ważności i upewnij się, że bliscy wiedzą, gdzie są oraz jak ich użyć. Przy alergii pokarmowej czytaj etykiety; przy lekowej podawaj dokładną nazwę produktu i opis reakcji każdemu lekarzowi.
Czy teleporada ma zastosowanie?
Nie podczas ostrej reakcji. W anafilaksji liczą się adrenalina i wezwanie zespołu ratownictwa. Po stabilizacji konsultacja może pomóc omówić dokumentację i dalsze kroki, lecz diagnostyka alergologiczna często wymaga wizyty stacjonarnej.
Źródła
- Resuscitation Council UK: Emergency treatment of anaphylaxis
- EAACI: Anaphylaxis guideline — 2021 update
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani badania. Aktualizacja: 15 września 2026 r.