Migrena to jedna z najczęstszych i najbardziej obciążających chorób neurologicznych, która znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Szacuje się, że na migrenę cierpi nawet 12–15% populacji, częściej kobiety niż mężczyźni. Choroba ta nie jest zwykłym bólem głowy – to złożone schorzenie neurologiczne, wymagające odpowiedniej diagnostyki i leczenia.
Co to jest migrena?
Migrena to przewlekła choroba neurologiczna objawiająca się nawrotowymi napadami silnego, pulsującego bólu głowy, zwykle jednostronnego, trwającego od 4 do nawet 72 godzin. Bólowi często towarzyszą objawy ogólnoustrojowe i neurologiczne, takie jak:
- nudności i wymioty,
- nadwrażliwość na światło i dźwięki,
- pogorszenie tolerancji wysiłku,
- aura migrenowa – przejściowe zaburzenia widzenia, mowy lub czucia.
Migrena bywa mylona z innymi bólami głowy, np. napięciowym bólem głowy lub bólami wtórnymi.
Objawy migreny
Najczęstsze objawy migreny obejmują:
- silny, pulsujący ból głowy (często jednostronny),
- nudności i/lub wymioty,
- fotofobię (nadwrażliwość na światło),
- fonofobię (nadwrażliwość na dźwięki),
- aurę migrenową (u ok. 25% pacjentów),
- uczucie wyczerpania po ustąpieniu napadu.
U części pacjentów migrena współistnieje z innymi schorzeniami, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe czy bezsenność.
Rodzaje migreny
Migrena bez aury
Najczęstsza postać choroby, w której napad bólu głowy nie jest poprzedzony objawami neurologicznymi.
Migrena z aurą
Napad bólu poprzedzony jest przemijającymi objawami neurologicznymi, takimi jak mroczki, błyski świetlne, drętwienie kończyn czy zaburzenia mowy.
Migrena epizodyczna
- mniej niż 15 dni bólu głowy w miesiącu.
Migrena przewlekła
- co najmniej 15 dni bólu głowy w miesiącu przez ≥3 miesiące,
- znacznie obniża funkcjonowanie i często wymaga leczenia biologicznego.
Diagnostyka migreny
Rozpoznanie migreny opiera się na kryteriach ICHD-3 oraz dokładnym wywiadzie lekarskim. Kluczowe znaczenie ma:
- charakter bólu,
- częstość i czas trwania napadów,
- obecność objawów towarzyszących,
- wykluczenie wtórnych przyczyn bólu głowy.
W przypadku niepokojących objawów (nagły ból, objawy neurologiczne, gorączka) wykonuje się badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT). Pomocne jest także prowadzenie dzienniczka migrenowego.
Leczenie migreny – zgodne z aktualnymi wytycznymi
Leczenie migreny obejmuje terapię doraźną (napadową) oraz profilaktyczną.
Leczenie doraźne (napadowe)
Celem leczenia doraźnego jest szybkie przerwanie napadu migreny i umożliwienie powrotu do codziennej aktywności.
W Polsce stosuje się:
NLPZ i leki przeciwbólowe
- ibuprofen,
- diklofenak,
- naproksen,
- celekoksyb,
- paracetamol (w łagodnych napadach),
- metamizol (w silnym bólu).
Tryptany
Leki specyficzne dla migreny:
- sumatryptan (np. Sumamigren),
- eletryptan (Relpax),
- zolmitryptan,
- rizatryptan,
- frovatriptan.
Nie powinny być stosowane u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub po udarze mózgu.
Nowe leki
- Lasmiditan – dostępny w Polsce od 2024 r., nie powoduje skurczu naczyń.
Leki przeciwwymiotne
- metoklopramid,
- domperidon.
Leczenie profilaktyczne migreny
Profilaktykę wdraża się u pacjentów z ≥4 napadami migreny miesięcznie lub w migrenie przewlekłej.
Leczenie farmakologiczne
- beta-blokery (metoprolol, propranolol),
- topiramat,
- kwas walproinowy,
- amitryptylina,
- flunaryzyna.
Leczenie biologiczne i toksyna botulinowa
- toksyna botulinowa typu A – refundowana w programie B.133,
- przeciwciała anty-CGRP: erenumab (Aimovig), fremanezumab (Ajovy), eptinezumab (Vyepti).
Terapie te są szczególnie skuteczne u pacjentów z migreną przewlekłą i współistniejącą depresją lub przewlekłym stresem.
Nowe terapie migreny
Nowoczesne leczenie migreny obejmuje leki ukierunkowane na układ CGRP (calcitonin gene-related peptide), który odgrywa kluczową rolę w patofizjologii migreny.
Gepanty
Do nowej grupy leków należą gepANTy, czyli doustne antagonisty receptora CGRP.
- Vydura (rimegepant) – nowoczesny lek stosowany zarówno w leczeniu napadów migreny, jak i w profilaktyce. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania, dobrą tolerancją i brakiem działania obkurczającego naczynia krwionośne.
Rimegepant może być stosowany u pacjentów, u których tryptany są nieskuteczne lub przeciwwskazane, np. przy współistniejących chorobach serca.
Przeciwciała anty-CGRP
- erenumab (Aimovig),
- fremanezumab (Ajovy),
- eptinezumab (Vyepti).
Leki biologiczne są przeznaczone głównie dla pacjentów z migreną przewlekłą i są dostępne w ramach programów lekowych.
Profilaktyka migreny
Skuteczna profilaktyka migreny obejmuje:
- unikanie czynników wyzwalających (stres, brak snu, alkohol, nieregularne posiłki),
- regularną aktywność fizyczną,
- techniki relaksacyjne i terapię behawioralną,
- prowadzenie dzienniczka migrenowego,
- edukację pacjenta.
Pomocne bywa także leczenie współistniejących zaburzeń snu, np. bezsenności.
Leczenie doraźne (napadowe)
| Grupa leków | Substancja czynna / przykład | Zastosowanie | Najważniejsze uwagi |
|---|---|---|---|
| NLPZ | ibuprofen, naproksen, diklofenak, celekoksyb | Łagodne–umiarkowane napady migreny | Najskuteczniejsze przy wczesnym zastosowaniu |
| Paracetamol | paracetamol | Łagodne napady | Mniejsza skuteczność w ciężkiej migrenie |
| Metamizol | metamizol | Silny ból migrenowy | Stosowany doraźnie |
| Tryptany | sumatryptan, zolmitryptan, eletryptan, rizatryptan, frovatriptan | Umiarkowane i ciężkie napady | Przeciwwskazane w chorobie niedokrwiennej serca i po udarze |
| Gepanty | Vydura (rimegepant) | Napad migreny i profilaktyka | Nie zwęża naczyń; dobra tolerancja |
| Ditan | lasmiditan | Napady migreny | Może powodować senność |
| Leki przeciwwymiotne | metoklopramid, domperidon | Nudności i wymioty | Stosowane łącznie z lekami przeciwbólowymi |
Leczenie profilaktyczne migreny
| Grupa leków | Substancja czynna / przykład | Kiedy stosować | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Beta-blokery | metoprolol, propranolol | ≥4 napady/miesiąc | Dobre u pacjentów z nadciśnieniem |
| Leki przeciwpadaczkowe | topiramat, kwas walproinowy | Migrena epizodyczna i przewlekła | Możliwe działania niepożądane |
| Leki przeciwdepresyjne | amitryptylina | Migrena + zaburzenia snu/depresja | Często stosowana wieczorem |
| Blokery kanałów wapniowych | flunaryzyna | Profilaktyka migreny | Ograniczona dostępność |
| Gepanty | Vydura (rimegepant) | Profilaktyka migreny | Doustna alternatywa dla biologii |
| Przeciwciała anty-CGRP | erenumab, fremanezumab, eptinezumab | Migrena przewlekła | Program lekowy B.133 |
| Toksyna botulinowa A | onabotulinumtoxinA | Migrena przewlekła | Refundacja w PL |
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy migrenę można wyleczyć?
Migrena jest chorobą przewlekłą, ale przy odpowiednim leczeniu można znacząco zmniejszyć częstość i nasilenie napadów.
Kiedy wdrożyć leczenie profilaktyczne?
Gdy napady występują ≥4 razy w miesiącu lub znacząco obniżają jakość życia.
Czy tryptany są bezpieczne?
Tak, ale mają przeciwwskazania kardiologiczne.
Czy leki biologiczne są refundowane?
Tak – wybrane preparaty są refundowane w programie B.133 u pacjentów z migreną przewlekłą.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Bólów Głowy – Standardy leczenia migreny, 2025.
- American Academy of Neurology (AAN) – Migraine Treatment Guidelines, 2025.
- AOTMiT – Rekomendacja nr 22/2025 dot. leczenia migreny przewlekłej.
- Farmacja Praktyczna – Terapie biologiczne w migrenie, 2025.
