Dna moczanowa to przewlekła choroba metaboliczna i zapalna, wynikająca z odkładania się kryształów moczanu sodu w stawach i tkankach. Charakteryzuje się napadowym, bardzo silnym bólem stawów, najczęściej palucha, i może prowadzić do trwałych uszkodzeń stawowych oraz powikłań nerkowych i sercowo-naczyniowych.

---

🧬 Dna moczanowa

---

---

I. Definicja i epidemiologia

Dna moczanowa (łac. arthritis urica, ang. gout) to choroba wynikająca z przewlekłej hiperurykemii, czyli podwyższonego stężenia kwasu moczowego we krwi. Nadmiar kwasu moczowego prowadzi do krystalizacji moczanu sodu w płynie stawowym i tkankach okołostawowych, co wywołuje silny stan zapalny.

• Częstość występowania: 1–2% populacji dorosłych; u mężczyzn 3–4× częściej niż u kobiet.
• Szczyt zachorowań: 40–60 r.ż.
• Często współistnieje z: zespołem metabolicznym, nadciśnieniem, cukrzycą typu 2, przewlekłą chorobą nerek.

---

---

II. Patofizjologia

1. Hiperurykemia

• Kwas moczowy powstaje w wyniku metabolizmu puryn (z diety i endogennych źródeł).
• Gdy jego stężenie przekracza próg rozpuszczalności (>6,8 mg/dl), dochodzi do krystalizacji moczanu sodu.

2. Krystalizacja i zapalenie

• Kryształy moczanu sodu odkładają się w stawach, kaletkach, ścięgnach.
• Układ odpornościowy rozpoznaje je jako „ciało obce” → aktywacja inflammasomu NLRP3 → produkcja IL‑1β → napływ neutrofili → ostry stan zapalny.

3. Przebieg naturalny

• Faza bezobjawowej hiperurykemii.
• Ostre napady dny moczanowej.
• Okresy międzynapadowe.
• Dna przewlekła z guzkami dnawymi (tophi), destrukcją stawów i nefropatią moczanową.

---

---

III. Obraz kliniczny

1. Ostry napad dny moczanowej

• Nagły, bardzo silny ból jednego stawu (najczęściej I staw śródstopno-paliczkowy – podagra).
• Obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie, tkliwość.
• Objawy ogólne: gorączka, złe samopoczucie.
• Czas trwania: 3–10 dni; ustępuje samoistnie lub po leczeniu.

2. Lokalizacje

• Paluch, kolano, staw skokowy, nadgarstek, łokieć.
• Guzki dnawowe: twarde, niebolesne złogi moczanu w tkankach miękkich (uszy, łokcie, palce).

3. Dna przewlekła

• Wielostawowe zapalenie, deformacje, ograniczenie ruchomości.
• Nefropatia moczanowa: kamica moczanowa, przewlekła choroba nerek.

---

---

IV. Diagnostyka

1. Badania laboratoryjne

• Kwas moczowy: >6,8 mg/dl (hiperurykemia); może być prawidłowy w ostrym napadzie.
• CRP, OB: podwyższone w ostrym zapaleniu.
• Morfologia: leukocytoza, neutrofilia.

2. Badania obrazowe

• RTG: w przewlekłej dnie – nadżerki, zwężenie szpary stawowej, tophi.
• USG: „podwójny kontur” chrząstki, wysięk, złogi kryształów.
• TK podwójnej energii (DECT): wykrywa złogi moczanu sodu.

3. Punkcja stawu

• Złoty standard: identyfikacja igłowatych, dwójłamiących się kryształów moczanu sodu w płynie stawowym pod mikroskopem spolaryzowanym.

---

---

V. Leczenie

---

1. Leczenie ostrego napadu

W ostrym napadzie lekarz dobiera jedną z opcji pierwszej linii: niesteroidowy lek przeciwzapalny (np. naproksen lub ibuprofen), kolchicynę w małej dawce albo krótki kurs glikokortykosteroidu. Wybór zależy od czynności nerek, chorób sercowo-naczyniowych, wrzodów, leków przeciwkrzepliwych i możliwych interakcji. Kolchicyna ma wąski margines bezpieczeństwa; schemat „0,5–1 mg co 8–12 godzin, maksymalnie 3 mg dziennie” nie powinien być uniwersalną instrukcją. Dawkę i czas określa lekarz według preparatu i stanu pacjenta.

TUPOLEK™ · Ścieżka dopasowana do artykułu Nadciśnienie

Wybierz rodzaj konsultacji

Najlepiej pasująca opcja jest już ustawiona. Możesz ją zmienić.

1 krok

Rodzaj konsultacji

Znam lek lub kontynuuję leczenie — 46,40 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę omówić objawy — 79,20 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę omówić włączenie nowego leczenia — 71,20 zł z kodem TUPOLEK20 Potrzebuję tabletki „dzień po” — 36 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę skonsultować stan zdrowia i e-ZLA — 95,20 zł z kodem TUPOLEK20 Potrzebuję e-skierowania lub zaświadczenia — 63,20 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę rozpocząć leczenie otyłości — 103,20 zł z kodem TUPOLEK20 Kontynuuję leczenie otyłości — 71,20 zł z kodem TUPOLEK20

PolecaneZnam lek lub kontynuuję leczeniePrzygotuj nazwę leku i dokumentację, jeśli ją masz.

Preparaty powiązane z tematem artykułu Do 4 preparatów powiązanych z tematem na podstawie zarejestrowanych wskazań w ChPL

Pobieramy dane z ChPL…

Wyszukaj lek w bazie ChPL Podpowiedzi: Rejestr Produktów Leczniczych CeZ i ChPL.

Dodaj do formularza

Bez obietnicy leku lub dokumentu Decyzję medyczną podejmuje lekarz po konsultacji. Kod: TUPOLEK20 · wpisz w podsumowaniu

Otwórz formularz kontynuacji

W wybranych sytuacjach możliwy jest zastrzyk dostawowy steroidu po wykluczeniu zakażenia stawu. Gorący, bardzo bolesny staw z gorączką, zwłaszcza przy pierwszym epizodzie, wymaga pilnej oceny w kierunku septycznego zapalenia stawu. Wynik kwasu moczowego może być prawidłowy w trakcie napadu i sam nie potwierdza ani nie wyklucza dny.

---

2. Leczenie przewlekłe (hipourykemizujące)

W leczeniu zmniejszającym stężenie moczanów stosuje się przede wszystkim allopurynol (np. Zyloric, Allupol) lub w określonych sytuacjach febuksostat (np. Adenuric). Lek zaczyna się od indywidualnie dobranej dawki, następnie miareczkuje na podstawie stężenia kwasu moczowego i tolerancji, zamiast każdemu zalecać sztywny zakres. Przed wyborem febuksostatu trzeba omówić choroby sercowo-naczyniowe, a przy allopurynolu czynność nerek i ryzyko ciężkiej reakcji skórnej. Benzbromaron (Desuric) i peglotykaza nie są standardowym wyborem do samodzielnego rozpoczęcia w typowej polskiej teleporadzie; dostępność i wskazania specjalistyczne wymagają odrębnej weryfikacji.

Przy rozpoczynaniu leczenia obniżającego urykemię napady mogą przejściowo pojawiać się częściej, dlatego lekarz omawia profilaktykę napadów i plan kontroli. Leczenie podtrzymujące prowadzi się długoterminowo. Celem jest zwykle stężenie moczanów poniżej 6 mg/dl, a w cięższej chorobie można rozważyć niższy cel. Dieta, masa ciała i ograniczenie alkoholu pomagają, ale przy wskazaniach do leczenia farmakologicznego nie zastępują terapii.

Cel terapii: obniżenie stężenia kwasu moczowego <6 mg/dl (w tophi <5 mg/dl).

---

---

VI. Dieta i styl życia

1. Dieta niskopurynowa

• Ograniczenie: czerwone mięso, podroby, owoce morza, ryby tłuste, alkohol (zwłaszcza piwo), fruktoza.
• Zalecane: warzywa, produkty pełnoziarniste, chudy nabiał, woda mineralna, kawa (działanie ochronne).

2. Styl życia

• Redukcja masy ciała.
• Regularna aktywność fizyczna.
• Unikanie głodówek i diet wysokobiałkowych.
• Leczenie chorób współistniejących (nadciśnienie, cukrzyca, hipertriglicerydemia).

---

---

VII. Powikłania

• Stawowe: nadżerki, deformacje, ograniczenie ruchomości.
• Nerkowe: kamica moczanowa, przewlekła choroba nerek.
• Sercowo-naczyniowe: zwiększone ryzyko zawału, udaru, nadciśnienia.
• Metaboliczne: insulinooporność, zespół metaboliczny.

---

---

VIII. Rokowanie

• Przy odpowiednim leczeniu i modyfikacji stylu życia możliwe jest całkowite wygaszenie napadów i regresja tophi.
• Brak leczenia → progresja do dny przewlekłej, niepełnosprawność, powikłania narządowe.
• Leczenie hipourykemizujące powinno być kontynuowane przewlekle, nawet w okresach bezobjawowych.

---

---

IX. Podsumowanie

Dna moczanowa to choroba przewlekła, ale w pełni kontrolowalna. Kluczowe jest:

• Wczesne rozpoznanie i leczenie ostrego napadu.
• Długoterminowe obniżanie kwasu moczowego.
• Modyfikacja diety i stylu życia.
• Monitorowanie chorób współistniejących.

Zintegrowane podejście pozwala uniknąć powikłań i przywrócić pełną sprawność pacjentowi.

---

W telekonsultacji: przygotuj listę leków, wynik kreatyniny/eGFR, wcześniejsze wartości kwasu moczowego, choroby współistniejące i opis poprzednich napadów. Jeśli to pierwszy w życiu obrzęk jednego stawu, nie zakładaj dny bez badania; konieczne może być pobranie płynu stawowego. Źródło aktualizacji: NICE NG219 – Gout: diagnosis and management.