Borelioza – leczenie i zalecenia

---

Wczesna postać boreliozy – rumień wędrujący (EM)

Rumień wędrujący to najczęstsza i najwcześniejsza postać boreliozy. Ma postać powiększającej się, czerwonej zmiany skórnej w miejscu ukąszenia kleszcza.

Antybiotyki i infekcje

Lekarz po konsultacji oceni, czy infekcja wymaga antybiotyku i jaki preparat jest bezpieczny. Jeśli wiesz, na który antybiotyk nie jesteś uczulony i który wcześniej dobrze tolerowałeś, wpisz jego nazwę w formularzu. O wyborze leczenia decyduje lekarz.

Wybierz rodzaj konsultacji

Najlepiej pasująca opcja jest już ustawiona. Możesz ją zmienić.

1 krok

Rodzaj konsultacji

Chcę omówić objawy — 79,20 zł z kodem TUPOLEK20 Znam lek lub kontynuuję leczenie — 46,40 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę omówić włączenie nowego leczenia — 71,20 zł z kodem TUPOLEK20 Potrzebuję tabletki „dzień po” — 36 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę skonsultować stan zdrowia i e-ZLA — 95,20 zł z kodem TUPOLEK20 Potrzebuję e-skierowania lub zaświadczenia — 63,20 zł z kodem TUPOLEK20 Chcę rozpocząć leczenie otyłości — 103,20 zł z kodem TUPOLEK20 Kontynuuję leczenie otyłości — 71,20 zł z kodem TUPOLEK20

PolecaneChcę omówić objawyLekarz zbierze wywiad i dobierze dalsze postępowanie.

Bez obietnicy leku lub dokumentu Decyzję medyczną podejmuje lekarz po konsultacji. Kod: TUPOLEK20 · wpisz w podsumowaniu

Wypełnij formularz konsultacji

Rozpoznanie jest kliniczne – nie wymaga wykonywania badań serologicznych. Leczenie należy wdrożyć niezwłocznie po rozpoznaniu.

Leczenie

Najczęściej stosuje się antybiotyki doustne. Wybór leku zależy od wieku pacjenta, przeciwwskazań oraz sytuacji klinicznej.

Schemat leczenia – rumień wędrujący

Lek	Droga podania	Czas leczenia	Uwagi
Doksycyklina	doustnie	7–21 dni	Lek pierwszego wyboru (dorośli, dzieci >8 r.ż.)
Amoksycylina	doustnie	14–21 dni	Dzieci <8 r.ż., kobiety w ciąży
Aksetyl cefuroksymu	doustnie	14–21 dni	Alternatywa przy przeciwwskazaniach
Azytromycyna	doustnie	5–10 dni	Alternatywa przy nietolerancji innych leków

---

Wczesna neuroborelioza

Leczenie

W cięższych przypadkach stosuje się antybiotyki dożylne. W wybranych sytuacjach możliwe jest leczenie doustne doksycykliną.

Schemat leczenia – wczesna neuroborelioza

Lek	Droga podania	Czas leczenia
Ceftriakson	dożylnie	14–28 dni
Cefotaksym	dożylnie	14–28 dni
Penicylina G	dożylnie	14–28 dni
Doksycyklina	doustnie	14–28 dni (wybrane przypadki)

---

Borelioza stawowa (Lyme arthritis)

Charakterystyczne są nawracające obrzęki i bóle stawów — najczęściej kolanowych. Objawy mogą mieć charakter napadowy.

Leczenie

Pierwszym krokiem jest leczenie doustne. W przypadku braku poprawy możliwe jest leczenie dożylne.

Schemat leczenia – borelioza stawowa

Lek	Droga podania	Czas leczenia	Uwagi
Doksycyklina	doustnie	14–28 dni	Leczenie pierwszego wyboru
Amoksycylina	doustnie	14–28 dni	Alternatywa
Aksetyl cefuroksymu	doustnie	14–28 dni	Alternatywa
Ceftriakson	dożylnie	14–28 dni	Przy braku poprawy po terapii doustnej

---

Późna neuroborelioza

Może rozwijać się miesiące lub lata po zakażeniu. Objawia się zaburzeniami pamięci, koncentracji, neuropatią obwodową, przewlekłymi bólami głowy.

Leczenie

Wymaga terapii dożylnej antybiotykami o dobrej penetracji do OUN.

Schemat leczenia – późna neuroborelioza

Lek	Droga podania	Czas leczenia
Ceftriakson	dożylnie	14–28 dni
Cefotaksym	dożylnie	14–28 dni
Penicylina G	dożylnie	14–28 dni

---

Przewlekłe zmiany skórne – ACA (Acrodermatitis chronica atrophicans)

Jest to późna postać skórna boreliozy. Skóra staje się cienka, zanikowa, może mieć sinoczerwony odcień.

Leczenie

Wymaga dłuższej antybiotykoterapii.

Schemat leczenia – ACA

Lek	Droga podania	Czas leczenia
Doksycyklina	doustnie	21–28 dni
Amoksycylina	doustnie	21–28 dni
Ceftriakson	dożylnie	14–28 dni (ciężkie przypadki)

---

Najważniejsze zasady leczenia według PTEiLChZ

Inne postaci boreliozy:

Pseudochłoniak boreliozowy skóry (Borrelial lymphocytoma, lymphocytoma cutis)

Pseudochłoniak boreliozowy skóry to rzadsza, wczesna postać boreliozy skórnej wywołanej przez bakterie Borrelia burgdorferi. Występuje głównie u dzieci i młodych dorosłych, choć może pojawić się w każdym wieku. Jest to łagodna zmiana zapalna skóry, która może przypominać chłoniaka — stąd nazwa „pseudochłoniak”.

---

Jak wygląda pseudochłoniak boreliozowy?

Zmiana skórna ma zwykle postać:

Najczęstsze lokalizacje:

Zmiana może utrzymywać się tygodniami lub miesiącami.

---

Objawy ogólne

W przeciwieństwie do rumienia wędrującego, pseudochłoniak boreliozowy zwykle:

---

Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na:

W badaniu histopatologicznym widoczny jest naciek limfocytarny, który może przypominać nowotwór układu chłonnego — dlatego konieczne jest różnicowanie.

---

Leczenie według zaleceń

Pseudochłoniak boreliozowy leczy się jak wczesną postać boreliozy.

Schemat leczenia

Lek	Droga podania	Czas leczenia
Doksycyklina	doustnie	14–21 dni
Amoksycylina	doustnie	14–21 dni
Aksetyl cefuroksymu	doustnie	14–21 dni

Po prawidłowym leczeniu zmiana stopniowo ustępuje, choć może utrzymywać się przez kilka tygodni.

---

Różnicowanie

Pseudochłoniak boreliozowy należy różnicować z:

W przypadku nietypowego wyglądu zmiany lekarz może zlecić biopsję.

---

Pseudochłoniak boreliozowy skóry to rzadsza, ale dobrze rokująca postać boreliozy. Właściwe rozpoznanie i antybiotykoterapia prowadzą do całkowitego ustąpienia zmian. Każdy nietypowy, utrzymujący się guzek skórny po kontakcie z kleszczem wymaga konsultacji lekarskiej.

---

Czas leczenia i skuteczność – Leczenie Boreliozy

• Terapia trwa maksymalnie 28 dni.
• PTEiLChZ podkreśla, że długotrwała, wielomiesięczna antybiotykoterapia nie jest skuteczna i nie powinna być stosowana.
• Większość pacjentów wraca do zdrowia po standardowym leczeniu.

---

Leczenie objawowe boreliozy

Oprócz leczenia przyczynowego (antybiotykoterapii) w niektórych przypadkach stosuje się również leczenie objawowe, które ma na celu złagodzenie dolegliwości i poprawę jakości życia pacjenta.

W zależności od objawów mogą być stosowane:

Leczenie objawowe nie zastępuje antybiotykoterapii, ale może być jej uzupełnieniem, zwłaszcza w okresie rekonwalescencji.

---

Profilaktyka boreliozy

Zapobieganie boreliozie opiera się przede wszystkim na ograniczaniu ryzyka ukąszenia przez kleszcze oraz szybkim reagowaniu po ekspozycji.

Najważniejsze zasady profilaktyki:

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ):
„Nie zaleca się rutynowego stosowania antybiotyków po każdym ukąszeniu kleszcza”.

Decyzję o ewentualnej profilaktyce antybiotykowej podejmuje lekarz w indywidualnych przypadkach.

---

Podsumowanie

Leczenie boreliozy zgodnie z wytycznymi PTEiLChZ opiera się na celowanej antybiotykoterapii trwającej zwykle od 14 do maksymalnie 28 dni — w zależności od postaci klinicznej choroby.

Kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie terapii. Wczesne leczenie znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju powikłań neurologicznych, stawowych oraz przewlekłych zaburzeń funkcjonowania.

W przypadku pojawienia się niepokojących objawów po kontakcie z kleszczem nie należy zwlekać z konsultacją lekarską — szybka reakcja zwiększa skuteczność leczenia i poprawia rokowanie.

ŹRÓDŁA

Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Treatment and Intervention for Lyme Disease
https://www.cdc.gov/lyme/treatment/index.html

StatPearls – Lyme Disease
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431066/

University of Illinois Chicago Drug Information Group – Guideline recommendations for the treatment of Lyme disease –
https://dig.pharmacy.uic.edu/faqs/2025-2/july-2025-faqs/what-are-the-most-up-to-date-guideline-recommendations-for-the-treatment-of-lyme-disease/

Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ)
https://www.pteilchz.org.pl/rekomendacje/

Przeczytaj również

Jak rozpoznać pierwsze objawy boreliozy?

Jakie są objawy kleszczowego zapalenia mózgu (KZM)?